паром на бурнай рацэ

¶ тут самы час адказаць на пытанне, чаму лтвнск нобль з паважанага роду  войску цара? Ды таму, перадусм, што яшчэ пры першым падзеле Рэчы Паспалтай многя шляхццы пераходзл да ворага тольк дзеля таго, каб мець магчымасць адпомсцць магнатам за спадчанныя крыды. Нагадаем, гэта менавта Агнск задушы Барскую канфедэрацыю, у шэрагах якой, без сумнення, бся  дзед Левановча. Магчыма, дзякуючы Агнскм Левановчы страцл маёмасць  згалел да шчэнту. ¶ як тут не адпомсцць? Як не скарыстаць з стуацы? Не варта забывацца пра сумна вядомую шляхецкую фанабэрыю, пра д ябальск гонар, як сядзе у падсвядомасц кожнага вясковага нобля настольк моцна, што захна усе ншыя пачуцц. Нейк час Левановчам крава менавта пакрыджаны шляхецк го

Зразумела, што пакахаць Агнскую усё рона было, што пакахаць зорку Венеру на лтвнскм небе. У лепшым выпадку Левановча, як  Яцака Саплцу з Мцкевчавага Пана Тадэвуша , пачаставал б гарбузом  выставл б на здзек перад усм ваяводствам: маля, ведай сваё месца, галадранец! Таму, з аднаго боку, Левановч нават у марах не дапускае таго, каб наблзцца да сваёй каханай, з другога боку, у глыбн душы, канешне ж, пратэстуе супраць магнацкай пых  фанабэры.

Дробны пахолак, прадстанк той самай шэрачковай шляхты, пра якую не без рон пса некал В.Дунн-Марцнкевч. Гэта тольк сцвярджалася, што шляхцц усм роны , а на самой справе шляхта моцна залежала ад магната  цярпела ад х стольк крыда, што, часам, нянавсць да вялкх пано перарастала  суцэльныя войны. Гстарычная прады  тым, што магнат распараджася лёсам шляхцца, нбы тыран. ¶ як тут не згадаць тое, што Агнская прадстанца таго самага магнацкага роду, як цягам усёй другой паловы ХVIII ст. з зайздроснай паслядонасцю зневажа залатыя свабоды шляхты тых самых Левановча.

Вдавочна, што адным тольк часовым вар яцтвам растлумачыць жорсткасць Левановча нельга. Яго дачыненн з Агнскай таксама больш складаныя. Зразумець х таемныя спружаны магчыма, ведаючы гстарычныя перадумовы (якя свядома гнаруе рэжысёр). Хто ж так Порай-Левановч?

¶ яшчэ адно У пастаноцы В.Куржалава Левановч, так бы мовць, неяк дзна паводзць сябе  дачыненнях з Агнскай. Спачатку у замлаванн спыняецца перад ёй як перад выявай Святой Мары (згадвае юнацтва, першае каханне  яе чароны анёльск вобраз), а потым, нбы д ябал, спакушае, са злосцю, з апантанасцю выпрабовае, выствятляючы Мадонна Агнская ц прасталытка? Адкуль узялася гэтакая апантанасць у сэрцы, якое заховала каханне праз два гады вайны? Няжо час сапсава Левановча незваротна, ператвары у цынка, у вар ята? Аднак пазнейшыя чынк сведчаць пра адваротнае пра тое, што Левановч захава  шляхетнасць,  трапяткое сталенне да жанчыны. Што ж тады? Звар яце на хвлну  замест Мадонны пача заважаць у Агнскай прасталытку, з якой магчыма задаволць цялесную жарсць? Але чаму тады спынся? Чаму з такм жахам адхснуся ад Агнскай-прасталытк? Схамянуся?

Лтвнск шляхцц, продк якога блся  памрал  мя Айчыны любай , раптам апынуся на службе  спраконвечнага ворага рускага цара , мала таго, прымае дзел у задушэнн апошняга пастання, скраванага на адналенне незалежнасц Лтвы-Беларус. Што яму рабць? Парушыць прысягу, згадаць пра свой абавязак перад народам  далучыцца да нсургента, або захаваць вернасць жанерскаму слову? Вось тыя шалёныя пытанн, якя разрываюць сэрца Порай-Левановча на частк. Таму  п е, таму  дзвак, таму, зрэшты,  дасылаюць карнета Горава прыроджанага русака, каб той нагляда за недабранадзейным лтвнам Левановчам.

¶, сапрады, глядач заважае злом у душы персанажа, але тлумачыць яго колшнм нядалым каханнем. Канфлкт, як  Караткевча значна больш складаны, зводзцца да звычайнай рамансовай гсторыйк. А мж тым трагчныя хстанн Левановча палягаюць зусм у ншай плошчы.

Пэнае неразуменне выклкае  трактока вобраза Порай-Левановча (Мкалай Раманоск), прадстанка маглёскай шляхты гербу, да якога належа  род Адама Мцкевча. У рэжысёрскай трактоцы Левановч у шэрагу дагой, створанай класчнай рускай лтаратурай галерэ лшнх людзей, Пячорыных  Анегных. Ён неспатолены  трагчны , але чаму? Ратслумачыць трагзм Порай-Левановча без гстарычнага фону нельга. Гэта разуме У.Караткевч, а В.Куржала вырва Левановча з эпох, зраб з яго вобраз-клшэ, няхай сабе  цкавую свам духоным метаниями , але сё ж мёртвую (адарваную ад беларускх рэалй) схему.

¶роню выклкае, напрыклад, рэжысёрская трактока галонай геран п есы, высакароднай пан з Агнскх. Сучаснца Мцкевча  Сыракомл, прадстанца найстаражытнейшага роду лтвнскх нобля, каталчка (!), паводзць сябе як звычайная прасталытка, заваблваючы маскоскага афцэра (ворага!) цялеснай прыгажосцю. Такое бачанне адданай мужу-нсургенту жонк не тольк не гстарычнае, але  абразлвае для цэлых пакалення беларускх шляхцянак, якя заховал вернасць загнушым муж ям цягам усяго жыцця (напрыклад, Элза Ажэшка), а то  шл за м пешшу праз усю Расю  Сбр або на Урал. Нават прымаючы пад увагу засяроджанасць рэжысёра выключна на свеце пачуцця сваёй геран, пагадзцца з такой нтэрпрэтацыяй караткевчавага вобраза сё ж няк нельга. Агнская  В.Куржалава жыве  мя мужчыны,   мя кахання да яго (ншым словам адпавядае тым вобразам-схемам, якя насяляюць сучасныя меладрамы), а  У.Караткевча яна жыве  мя Айчыны  Народа (  гэтым, трэба пагадзцца, прынцыповая рознца!).

Што ж да нсцынрок В.Куржалава, то  ёй тэма пастання нават не гстарычны фон, а тольк далёкае водгулле, цень ценю . Шляхта, караткевчава любёная тэма, наогул прадсталена рэжысёрам у забойча негатыным святле: маля, вырадк, прайдзсветы  здраднк тузаюцца  балоце  жывуць у паняверцы, ведучы народ у польскае ярмо. Усё згодна з агульнапрынятым поглядам на пастанне, как на интригу польских панов . Шляхццы, як  належыць прадстанкам вырадзшагася саслоя , п юць у п есе гарэлку  страляюцца на двубо! ¶ няма тут быццам бы нчога дзнага! Пры гэтым нхто не звяртае вагу на тое, што выключанасць дзеяння з гстарычных рэалй Х¶Х ст., робць паводзны шляхты не тольк жахлва нелагчным, але  па тых часах немагчымым (абсурдным).

Пачнём з таго, што Вараб ная ноч заялена як нсцынрока апавядання У.Караткевча Паром на бурнай рацэ . Гэта значыць, што  аснове зместу п есы так або накш ляжыць змест згаданага апавядання. Аднак сувязь памж сцэнчнай пастанокай  арыгнальным тэкстам уяная. Найбольш вдавочна гэта вынкае з рознцы  прачытанн падзей польска-беларускага пастання 1863 1864 гг. У.Караткевч надава м шмат уваг. Лчы 1864 г. годам гартавання беларускай нацы, зараджэння нашай дзяржанасц (не было б нсургента, не было б БНР, а значыць  БССР / РБ). ¶, акрамя таго, атар Парома на бурнай рацэ адлюстрава пастанне як духоны чын беларускай шляхты, якая адмовлася ад фальварка  свядома ахвяравала жыццём  будучыняй у мя Айчыны.

Некальк дзён спектакль збра поныя зал, выклкаючы, што прада, давол палярныя водзывы ад шчырага захаплення да разачаравання  нават абурэння. Асаблва шмат пытання да рэжысёра засталося  гсторыка  лтаратуразнаца. Прапануем свой, вдавочна суб ектыны, погляд на пастаноку.

На прыканцы кастрычнка Маглёск драматычны тэатр прапанава гледачу прэм еру драмы Вераб ная ноч рэжысёра Вктара Куржалава. У пастаноцы прынял дзел амаль усе вядучыя акторы: Мкалай Раманоск (каптан Левановч), Ганна Печнкава (княжна Агнская), Дзмтр Дудкевч (карнет Гора)  Вячасла Скора (жандар).

Анты-Вераб ная ноч , або Чарговае забойства Уладзмра Караткевча

Анты-Вераб ная ноч , або Чарговае забойства Уладзмра Караткевча | МОГИЛЕВСКИЙ ОБЛАСТНОЙ ТЕАТР ДРАМЫ